SÖZLÜK

Otomasyon ve Yapay Zeka Sözlüğü

E-ticaret operasyonu, entegrasyon ve yapay zeka otomasyonunda sık geçen terimlerin kısa ve açık tanımları. Tanımı burada okuyun; terimin sayfasında işletmenizde nerede karşınıza çıktığını görün.

A

Açık rızaMüşteri iletişimi ve satış: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilen, kişisel veri işlemeye yönelik rıza.
APIOtomasyon ve entegrasyon: Yazılımların birbirinden veri istemesini ve birbirine komut göndermesini sağlayan, kuralları önceden tanımlı arayüz.
API anahtarıOtomasyon ve entegrasyon: Bir yazılımın başka bir sistemin API'sine erişirken kimliğini ve yetkisini kanıtladığı gizli, uzun karakter dizisi.

B

Bağlam penceresi (context window)Yapay zeka: Dil modelinin yanıt üretirken aynı anda görebildiği metnin token cinsinden üst sınırı; talimat, geçmiş, belgeler ve yanıt buna dahildir.
BarkodE-ticaret operasyonu: Ürünün kimlik numarasını tarayıcıların okuyabileceği çubuk ya da kare desen olarak gösteren kod.
Başabaş reklam maliyetiE-ticaret operasyonu: Bir siparişten zarar etmeden reklama harcanabilecek en yüksek tutar; reklam dışındaki tüm maliyetler düşüldükten sonra kalan kâra eşittir.

C

Cache tokensYapay zeka: Dil modeline her çağrıda yeniden gönderilen sabit istem bölümünün sağlayıcıda saklanıp sonraki çağrılarda indirimli sayılan token'ları.
Chatbot (sohbet botu)Müşteri iletişimi ve satış: Müşteriyle metin ya da sesle konuşan, soruyu anlayıp yanıt veren ya da doğru kişiye yönlendiren yazılım; kural ya da yapay zekâ tabanlıdır.
CRMMüşteri iletişimi ve satış: Müşteri ve potansiyel müşteri kayıtlarını, görüşme geçmişini ve satış aşamalarını tek yerde tutan sistem.
Cron jobOtomasyon ve entegrasyon: Sunucuda belirli bir saatte ya da düzenli aralıklarla kendiliğinden çalışacak biçimde zamanlanmış görev.

Ç

Çapraz satış (cross-sell)Müşteri iletişimi ve satış: Müşterinin almak istediği ürünü tamamlayan başka bir ürünü önerme yöntemi.

D

DesiE-ticaret operasyonu: Kargo ücretinde kullanılan hacimsel ağırlık birimi; genellikle en × boy × yükseklik (cm) ÷ 3000 ile hesaplanır.
Dönüşüm oranıE-ticaret operasyonu: Ziyaretçilerin yüzde kaçının sipariş ya da form gönderimi gibi hedeflenen işlemi tamamladığı.
DropshippingE-ticaret operasyonu: Satıcının stok tutmadan, siparişi tedarikçiye iletip ürünü doğrudan müşteriye gönderttiği satış modeli.

E

E-arşiv faturaE-ticaret operasyonu: e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara, bireysel tüketiciler dahil, elektronik ortamda düzenlenen fatura.
e-FaturaE-ticaret operasyonu: Kayıtlı iki kullanıcı arasında GİB sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlenip iletilen, kâğıt faturayla aynı geçerlikte belge.
e-İrsaliyeE-ticaret operasyonu: Mal taşımasında kâğıt sevk irsaliyesinin yerine geçen, elektronik ortamda düzenlenen belge.
EntegrasyonOtomasyon ve entegrasyon: İki ya da daha fazla sistemin API üzerinden veri alışverişi yaparak tek bir süreç gibi çalışması.
ERPOtomasyon ve entegrasyon: İşletmenin muhasebe, stok, satın alma, satış ve üretim gibi temel süreçlerini tek bir veri tabanında birleştiren yönetim yazılımı.

F

Fine-tuning (ince ayar)Yapay zeka: Önceden eğitilmiş bir dil modelinin, kendi örneklerinizle ek eğitimden geçirilerek belirli bir işe, alana ya da üsluba uyarlanması.

G

Grounding (yanıtı kaynağa bağlama)Yapay zeka: Bir yapay zekâ yanıtını, doğrulanabilir bir kaynağa ya da gerçek veriye dayandırma yöntemi.
GTIN (küresel ürün kodu)E-ticaret operasyonu: Bir ürünü dünya genelinde benzersiz tanımlayan, barkodda yer alan numara (EAN, UPC gibi).

H

HalüsinasyonYapay zeka: Dil modelinin kaynağı olmayan ya da yanlış bir bilgiyi kendinden emin biçimde üretmesi.
HMAC imzasıOtomasyon ve entegrasyon: Bir mesajın beklenen sistemden geldiğini ve yolda değişmediğini, iki tarafın bildiği gizli anahtarla kanıtlayan doğrulama kodu.
Human-in-the-loop (insan onayı)Yapay zeka: Otomasyonun ya da yapay zekâ ajanının kritik adımlarda işi bir insanın onayına bırakması.

İ

İki adımlı doğrulama (2FA)Otomasyon ve entegrasyon: Hesaba girişte şifrenin yanında ikinci bir kanıt, örneğin telefondaki bir kod, isteyen güvenlik yöntemi.
İlk yanıt süresiMüşteri iletişimi ve satış: Müşterinin ilk mesajı ile ona verilen ilk yanıt arasında geçen süre.
İş akışı (workflow)Otomasyon ve entegrasyon: Bir tetikleyiciyle başlayıp sırayla çalışan otomasyon adımlarının bütünü.
İYS (İleti Yönetim Sistemi)Müşteri iletişimi ve satış: İYS, ticari elektronik ileti onaylarının kaydedildiği ve müşterinin izinlerini reddedebildiği ulusal sistemdir.

J

JSONOtomasyon ve entegrasyon: Yazılımların birbirine veri gönderirken kullandığı, insanın da okuyabildiği, metin tabanlı ve dilden bağımsız veri biçimi.

K

Kâr marjıE-ticaret operasyonu: Satış gelirinden maliyetler düşüldükten sonra kalan kârın satış gelirine oranı.
Kritik stok seviyesiE-ticaret operasyonu: Stoğu bu adede düşen ürün için yeniden sipariş ya da uyarı gereken eşik: tedarik süresindeki satış + emniyet stoğu.
KVKKOtomasyon ve entegrasyon: Kişisel verilerin işlenmesinde kişilerin hak ve özgürlüklerini koruyan 6698 sayılı Kanun'un kısaltması.

L

LeadMüşteri iletişimi ve satış: İletişim bilgisi bırakarak ürün ya da hizmetinize ilgi gösteren potansiyel müşteri.
Lead skorlamaMüşteri iletişimi ve satış: Lead'lere özelliklerine ve davranışlarına göre puan vererek kimin önce aranacağını belirleme yöntemi.
LLM (büyük dil modeli)Yapay zeka: Çok büyük metin verisiyle eğitilmiş, metni anlayıp yeni metin üretebilen yapay zeka modeli.

M

Makine öğrenmesiYapay zeka: Bilgisayarın kuralları tek tek yazılmadan, örnek verilerden öğrenip tahmin ya da karar üretmesini sağlayan yaklaşım.
MCP (Model Context Protocol)Yapay zeka: Yapay zekâ uygulamalarını veri kaynaklarına, araçlara ve iş akışlarına tek standartla bağlayan açık protokol; "yapay zekânın USB-C portu".
Mesaj şablonuMüşteri iletişimi ve satış: WhatsApp Business API'de, 24 saatlik müşteri hizmeti penceresi dışında gönderilebilmesi için Meta'nın önceden onayladığı kalıp mesaj.
Multimodal yapay zekaYapay zeka: Metin, görsel ve ses gibi birden çok türdeki veriyi birlikte anlayıp işleyebilen yapay zekâ modeli.
Müşteri edinme maliyeti (CAC)Müşteri iletişimi ve satış: Yeni bir müşteri kazanmak için yapılan pazarlama ve satış harcamasının, kazanılan müşteri başına düşen tutarı.
Müşteri yaşam boyu değeri (CLV)Müşteri iletişimi ve satış: Bir müşterinin işletmeyle ilişkisi boyunca getirmesi beklenen toplam gelir ya da kâr.

N

n8nOtomasyon ve entegrasyon: İş akışlarını görsel düğümlerle kuran, gerektiğinde kod yazılabilen, sunucuda ya da bulutta çalışan fair-code lisanslı otomasyon aracı.
NPS (Net Promoter Score)Müşteri iletişimi ve satış: Tavsiye sorusuna 0–10 arası verilen yanıtlardan, destekçi yüzdesinden kötüleyen yüzdesi çıkarılarak hesaplanan müşteri sadakati puanı.

O

OCR (optik karakter tanıma)Yapay zeka: Taranmış belge, fotoğraf ya da PDF'teki basılı ve el yazısı metni, bilgisayarın işleyebileceği yazıya çeviren teknoloji.
Omnichannel (çok kanallı iletişim)Müşteri iletişimi ve satış: Bütün iletişim kanallarının aynı müşteri kaydına bağlandığı, konuşmanın kanal değişse de kaldığı yerden sürdüğü iletişim yapısı.
Ortalama sepet tutarıE-ticaret operasyonu: Toplam satış gelirinin sipariş sayısına bölümü; bir siparişte ortalama ne kadar harcandığını gösterir (AOV).
OtomasyonOtomasyon ve entegrasyon: Tekrarlayan bir işin tanımlı kurallarla, her seferinde elle yapılmadan sistem tarafından yürütülmesi.

Ö

Ödeme geçidi (payment gateway)E-ticaret operasyonu: E-ticaret sitesi ile banka ya da ödeme kuruluşu arasında ödeme bilgisini güvenle ileten aracı sistem.

P

Pazaryeri entegrasyonuOtomasyon ve entegrasyon: Trendyol, Hepsiburada gibi pazaryerlerindeki ürün, stok, fiyat ve sipariş verisinin mağazanın kendi sistemiyle otomatik eşitlenmesi.
PromptYapay zeka: Dil modeline verilen, görevi, bağlamı ve sınırları tanımlayan talimat metni.
Prompt injectionYapay zeka: Mesaja ya da modelin okuduğu belgeye gizlenen talimatla dil modelini kurallarının dışına çıkarma saldırısı.
Psikolojik fiyatlandırmaE-ticaret operasyonu: Fiyatı müşterinin algısına göre belirleme; 100 ₺ yerine 99,90 ₺ gibi fiyatı daha düşük ya da değerli gösteren yöntemler.

R

RAGYapay zeka: Dil modelinin yanıt üretmeden önce şirketin kendi belgelerinden ilgili bilgiyi bulup kullanması yöntemi (retrieval-augmented generation).
REST APIOtomasyon ve entegrasyon: İki yazılımın HTTP üzerinden, adresle tanımlanan kaynaklar aracılığıyla veri alışverişi yapmasını sağlayan API tarzı.

S

Sanal POSE-ticaret operasyonu: E-ticaret sitesinde kartla ödemeyi bankanın ya da ödeme kuruluşunun sistemi üzerinden almayı sağlayan çevrim içi altyapı.
Satış hunisiMüşteri iletişimi ve satış: Potansiyel müşterinin ilk temastan satın almaya kadar geçtiği aşamaları ve her aşamadaki düşüşü gösteren model.
Sepet terk oranıE-ticaret operasyonu: Sepete ürün ekleyip satın almayı tamamlamadan ayrılan ziyaretçilerin oranı.
Sipariş karşılama (fulfillment)E-ticaret operasyonu: Siparişin alınmasından teslimine kadar depolama, toplama, paketleme, kargo ve iade adımlarının bütünü (fulfillment).
Sipariş yönetim sistemi (OMS)E-ticaret operasyonu: Birden çok kanaldan gelen siparişleri tek yerde toplayıp stok, ödeme ve kargo adımlarıyla yöneten sistem.
SKU (stok kodu)E-ticaret operasyonu: Her ürünü ve varyantını stokta, siparişte ve pazaryerinde tek başına tanımlamak için mağazanın kendi verdiği kod.
SLA (hizmet seviyesi anlaşması)Müşteri iletişimi ve satış: Sağlayıcı ile müşteri arasında hizmetin kapsamını, yanıt ve çözüm süresi gibi ölçülebilir hedefleri ve yaptırımları belirleyen anlaşma.
Stok devir hızıE-ticaret operasyonu: Satılan malın maliyetinin ortalama stok değerine oranı; stokun bir dönemde kaç kez yenilendiğini gösterir.
Stok senkronizasyonuE-ticaret operasyonu: Bir ürünün stok adedinin site, pazaryerleri, depo ve ERP arasında tek kaynaktan, her satış ve girişte otomatik eşitlenmesi.

T

TetikleyiciOtomasyon ve entegrasyon: Bir otomasyonu başlatan olay: yeni sipariş, form gönderimi ya da belirli bir saat gibi.
Ticari elektronik iletiMüşteri iletişimi ve satış: Telefon, e-posta ve SMS gibi araçlarla, ticari amaçla elektronik ortamda gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli ileti.
Token (yapay zeka)Yapay zeka: Dil modelinin metni işlerken böldüğü en küçük birim; kelime, kelime parçası ya da tek karakter olabilir. Ücret ve sınırlar token'la ölçülür.

Ü

Üretken yapay zekâYapay zeka: Öğrendiği verilere benzeyen yeni metin, görsel, ses ya da kod üreten yapay zekâ türü.
Ürün feed'i (XML feed)E-ticaret operasyonu: Mağazadaki ürünlerin başlık, fiyat, stok ve görsel bilgilerini bir platforma toplu ileten düzenli veri dosyası.

W

WebhookOtomasyon ve entegrasyon: Bir olay gerçekleştiğinde bir sistemin başka bir sisteme anında HTTP isteğiyle haber vermesi.
WhatsApp Business APIMüşteri iletişimi ve satış: İşletme yazılımının Meta sunucusuna istek göndererek WhatsApp mesajı ilettiği, yanıtları webhook ile geri aldığı arayüz.

X

XMLOtomasyon ve entegrasyon: Verileri etiketlerle yapılandıran, insan ve makine tarafından okunabilen işaretleme dili.

Y

Yapay zeka ajanıYapay zeka: Bir hedef için araç kullanarak görev yürüten yazılım; karar biçimine göre refleks, hedef tabanlı, fayda tabanlı ve öğrenen türleri vardır.

Z

Zararlı yazılım (malware)E-ticaret operasyonu: Bir siteye, sunucuya ya da cihaza zarar vermek, veri çalmak ya da izinsiz erişim açmak için yazılmış her türlü kötü niyetli kod.

ÜCRETSİZ, 1 İŞ GÜNÜ

İlk adımı birlikte atalım

Operasyonunuzdaki elle yürüyen işleri inceleyip ayda kaç saatin sistemle yürüyebileceğini yazılı olarak veriyoruz; teknik bilgi ve taahhüt gerekmez.

Ücretsiz Sistem Analizi Al Kullanım Senaryoları

Kredi kartı yok
1 iş gününde dönüş
KVKK uyumlu
Veriler şifreli bağlantıyla iletilir